Liệu pháp tế bào CAR-T, một trong những thành tựu quan trọng nhất của miễn dịch học ung thư trong khoảng 15 năm gần đây. Tính đến nay, các CAR-T được phê duyệt rộng rãi bởi FDA như Kymriah, Yescarta, Breyanzi, Tecartus, Abecma, Carvykti đều là CAR-T tự thân, tức sử dụng tế bào T của chính người bệnh.

Quy trình

1. Tế bào T bình thường: Tế bào T là 'người lính' của hệ miễn dịch.
2. Lấy tế bào T của chính bệnh nhân
    Lấy máu bệnh nhân: Bác sĩ thu thập tế bào T từ máu.

3. Chuyển đến phòng thí nghiệm chuyên biệt.
4. Chỉnh sửa gen để tạo CAR: Gắn thêm thụ thể CAR giúp tế bào T nhận diện ung thư dễ hơn.

Lấy thụ thể từ tế bào B


Chỉnh sửa gen để tạo CAR


Gắn  thụ thể CAR vào tế bào T


Tạo ra tế bào CAR-T từ 1 phần của tế bào B và tế bào T.

5. Nuôi tăng sinh và truyền lại:
Nuôi tăng sinh hàng triệu tế bào: Tế bào CAR-T được nhân lên số lượng lớn.
Kiểm định chất lượng rồi truyền trở lại cơ thể người bệnh.
6. Tiêu diệt ung thư: CAR-T tìm và tấn công các tế bào ung thư mang kháng nguyên đích.
7. Theo dõi sát nguy cơ:

• Hội chứng giải phóng cytokine (CRS)
• Độc tính thần kinh

Do đó phần tốn kém nhất không phải là thuốc mà là công nghệ tế bào và gen.

Vì sao CAR-T đặc biệt?

- Kết hợp khả năng nhận diện của kháng thể (Tế bào B) và khả năng tiêu diệt của tế bào T.
- Có thể nhận diện tế bào ung thư trực tiếp.
- Được gọi là 'living medicine' (thuốc sống) vì chính các tế bào miễn dịch sống thực hiện điều trị.
CAR-T hiện chưa phải lựa chọn đầu tay cho đa số bệnh nhân ung thư máu, nhưng với một số trường hợp tái phát kháng trị, đây có thể là phương án mang lại tỷ lệ lui bệnh rất cao mà trước đây gần như không có lựa chọn hiệu quả

Sơ đồ
Lấy máu → lấy tế bào T bình thường → Gắn gen CAR → Tế bào CAR-T →  Nuôi tăng sinh Tế bào CAR-T → Kiểm định → Truyền lại cơ thể → CAR-T đi tìm tế bào ung thư → Tiêu diệt ung thư.

Tình hình tại Việt Nam
Năm 2025, Bệnh viện Huyết học và truyền máu TW công bố điều trị thành công trường hợp đầu tiên tại Việt Nam bằng CAR-T cho bệnh nhi mắc bạch cầu cấp dòng lympho B (B-ALL) tái phát, phối hợp với chuyên gia quốc tế. Sau hơn 1 năm theo dõi, bệnh nhi vẫn ổn định.

Chi phí bao nhiêu?
Chi phí phụ thuộc nhiều yếu tố:

• Loại ung thư
• Sản phẩm CAR-T sử dụng
• Tế bào được sản xuất ở đâu
• Điều trị trong nghiên cứu hay thương mại
• Có cần ICU và xử trí biến chứng hay không.

Các nguồn quốc tế ước tính chi phí CAR-T tại Việt Nam (nếu triển khai đầy đủ) khoảng: 30.000–50.000 USD, tương đương khoảng 780 triệu – 1,3 tỷ đồng
Tuy nhiên, một số nguồn trong nước cho rằng CAR-T hiện chưa được triển khai đại trà ở Việt Nam, nên nhiều bệnh nhân vẫn phải ra nước ngoài hoặc tham gia chương trình hợp tác nghiên cứu; khi đó chi phí thực tế có thể lên đến vài tỷ đồng tùy quốc gia.
 
Nguồn tham khảo:
1. https://english.vov.vn/en/society/first-blood-cancer-patient-successfully-treated-using-car-t-cell-therapy-post1230803.vov?utm_source=chatgpt.com
2. Video minh họa: https://www.youtube.com/watch?v=GshMEti76gQ

(Tổng hợp tin: DS. Võ Thị Kiều Vân)